Güneş Sistemi’nin ucunda gizemli keşif: Plüton’un ötesindeki cisimde atmosfer i̇zleri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Gökbilimciler, Neptün’ün çok ötesinde yer alan ve yalnızca 470 kilometre genişliğindeki 2002 XV 93 isimli cismin çevresinde gizemli bir gaz tabakası tespit etti. Japonya Ulusal Astronomi Gözlemevi’nden astronom Ko Arimatsu ve ekibi tarafından gerçekleştirilen çalışma, bugüne kadar sadece Plüton gibi büyük gökcisimlerinde görülen atmosferik yapının, çok daha küçük kütleli buzlu dünyalarda da bulunabileceğini ortaya koydu. Bu keşif, “hareketsiz” olduğu varsayılan uzak sistemlerdeki bilimsel yargıları temelinden sarsıyor.

Örtülme yöntemiyle gelen devrimsel veri

Keşif, 10 Ocak 2024 tarihinde Japonya’daki gelişmiş bir teleskop ağı kullanılarak yapılan örtülme (occultation) gözlemiyle elde edildi. Gökcismi uzak bir yıldızın önünden geçerken, ışığın aniden sönmek yerine 1,5 saniye boyunca kademeli olarak azaldığı görüldü. Işıktaki bu yumuşak değişim, yıldız ışığının Dünya atmosferinin yaklaşık on milyonda biri basınca sahip son derece ince bir tabaka tarafından kırıldığını kanıtlıyor.

İran basını: İran, ABD'nin anlaşma metnine henüz yanıt vermedi İçeriği Görüntüle

Bilim dünyasını şaşırtan yerçekimi paradoksu

Genişliği yaklaşık bir kanyon uzunluğunda olan bu cismin, zayıf yerçekimi nedeniyle gazı uzun süre tutamaması gerekiyor. Araştırmacılar, bu ince atmosfer yapısının binlerce yıl içinde dağılacağını tahmin ediyor. Bu durum iki heyecan verici senaryoyu akıllara getiriyor: Gaz tabakası ya yakın zamanda gerçekleşen bir kuyruklu yıldız çarpması sonucu geçici olarak oluştu ya da cismin içinden buzlu volkanlar (kryovolkanizm) aracılığıyla sürekli bir gaz salınımı gerçekleşiyor.

Gelecekteki gözlemler sırrı çözecek

2002 XV 93 üzerindeki atmosferin kalıcı olup olmadığı henüz netlik kazanmadı. Ko Arimatsu, tek bir gözlemin toz bulutu gibi ihtimalleri tamamen dışlamadığını, ancak önümüzdeki yıllarda yapılacak yeni takip gözlemlerinin hayati olduğunu belirtti. Eğer atmosfer kaybolursa “çarpma”, kalıcı olursa “volkanik aktivite” teorisi kesinleşecek. Bu keşif, Güneş Sistemi dış çeperindeki evrimsel süreci anlamak adına dev bir adım olarak nitelendiriliyor.