Dünya tarihi, imparatorlukların çöküşü ve yeni ulus devletlerin doğuşuyla şekillendirilmiş devasa bir yapboz gibidir. Birçoğumuz haritaların yüzyıllardır aynı kaldığını düşünsek de, özellikle 1990’lardan günümüze kadar geçen süreç, onlarca yeni ülkenin doğumuna sahne oldu. İşte yakın tarihte bayraklarını ilk kez göndere çeken, kimisi barışçıl bir boşanmayla kimisi ise ağır iç savaşlarla kurulan dünyanın en genç ülkeleri:
Sovyetlerin çöküşüyle doğan yeni dünyalar
1991 yılının yazında Moskova’da komünist muhafazakarların başarısız darbe girişiminin hemen ardından, SSCB’ye bağlı cumhuriyetler peş peşe bağımsızlık zincirini kırdı.
Ukrayna, 24 Ağustos 1991’de geçici bağımsızlık bildirisini kabul etti; ancak halk, 1 Aralık 1991’deki referandumda sandıktan ezici bir “evet” çıkararak Leonid Kravchuk’u ilk başkanları olarak seçti. Hemen yanı başlarındaki Belarus ise sanılanın aksine en az milliyetçi cumhuriyet olmasına rağmen, fabrikalardaki genel grevlerin ve tek parti rejimine karşı yükselen öfkenin ardından 25 Babustos 1991’de bağımsızlığını ilan etti.
Aynı dönemde Moldova, Chișinău sokaklarında 200 bin kişinin katıldığı devasa kutlamalarla 27 Ağustos 1991’de özgürlüğüne kavuştu. Ancak bu sevinç, Transnistria bölgesindeki Rusça konuşan azınlıkla çıkan ve hükümeti olağanüstü hal ilan etmeye zorlayan kanlı çatışmalar nedeniyle yarım kaldı. Azerbaycan ise 30 Ağustos 1991’de bağımsızlık ateşini yakarken, aynı yıl Azerbaycan’ın egemenlik sınırları içerisinde yer alan Dağlık Karabağ’da yaşananlar onlarca yıl sürdü.
Özbekistan katı bir yönetim aldında yönetildi
Orta Asya’da ise Kırgızistan ve Özbekistan, 31 Ağustos 1991’de bağımsızlıklarını dünyaya duyurdu. Kırgızistan, ilk lideri Askar Akayev’in 2005’teki Lale Devrimi ile kaçışına kadar sarsıntılı süreçler yaşarken; Özbekistan, ilk cumhurbaşkanı İslam Karimov’un 2016’daki ölümüne kadar muhalefete yer bırakmayan katı bir yönetim altında yönetildi. Tacikistan, 9 Eylül 1991’de egemenliğini ilan etse de hemen ardından patlak veren ve 1997’ye kadar süren iç savaşta 150 binden fazla vatandaşını kaybetti.
News
