Anayasa değişikliğinin tarihi açıklandı: Referanduma gidilecek

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, siyasetin gündemindeki yeni anayasa ve “Terörsüz Türkiye” tartışmalarına dair açıklamalarda bulundu. Yeni anayasanın Meclis’te 400 oyu geçse dahi “mutlaka” referanduma sunulması gerektiğini vurgulayan Uçum, tarih verdi.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, 7595 sayılı Kanun’un Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) götürülme ihtimalini “hemen hemen yok” olarak değerlendirirken yeni anayasa tartışmalarına ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi.

Uçum, yeni anayasanın Meclis’te 400 veya daha fazla oyla kabul edilmesi halinde dahi “mutlak surette” referanduma sunulması gerektiğini belirtti.

Uçum, kanunun 367 milletvekilinin teklifi ve 467 milletvekilinin kabul oyuyla çıkmasını gerekçe göstererek soyut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesi’ne götürülme ihtimalini düşük gördüğünü belirtti. Başvuru için son tarihin 17 Ekim 2026 olduğunu hatırlatan Uçum, somut norm denetimi yolunun ise her zaman açık olduğunu ifade etti.

Uçum, kanunun Anayasa’ya aykırı olmadığı görüşünü savunarak özellikle eşitlik ilkesi bakımından AYM’nin geçmiş kararlarına işaret etti. Farklı hukuki durumda bulunan kişilere farklı kurallar uygulanabileceğini belirten Uçum, terörün sona erdirilmesi amacını “üstün yarar” kapsamında değerlendirdi.

“7595 SAYILI KANUN EMSAL OLUŞTURACAK BİR KANUN DEĞİLDİR”

Uçum, söz konusu düzenlemeden hareketle genel bir infaz talebi oluşturulmasının doğru olmayacağını vurguladı. Kanunun yalnızca terörün tasfiyesi amacıyla hazırlanan özel ve geçici bir düzenleme olduğunu belirtti.

YENİ İNFAZ DÜZENLEMESİNE KAPIYI KAPATMADI

7595 sayılı Kanun’dan bağımsız olarak Türkiye’nin infaz sisteminde reform ihtiyacının gündemde kalabileceğini ifade eden Uçum, cezaevlerindeki kalabalıklaşmanın da yeni bir düzenlemenin gerekçelerinden biri olabileceğini kaydetti.

SİYASİ DİLE İLİŞKİN MESAJLAR

Uçum’un yazısındaki en dikkat çekici bölümlerden biri ise süreçte kullanılan dile ilişkin değerlendirmeleri oldu. Uçum, devletle bütünleşme süreci yürütülürken “düşman” dilinin kullanılamayacağını savundu ve “sürgün”, “tutsak” gibi ifadeleri eleştirdi.

ÖCALAN’A “KESİN İRADE” VURGUSU

Uçum, terör ve şiddet siyasetinin gayrimeşru olduğunun açıkça ifade edilmesi gerektiğini savunurken, terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan’ın bu konudaki “kesin iradesinin” dikkate alınması gerektiğini belirtti. Silaha dönüşü ima eden, açık veya örtük dilin tamamen terk edilmesi gerektiğini söyledi.

Uçum şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bunun için Öcalan’ın bu konudaki kesin iradesi de dikkate alınarak bağlantılı unsurlar ve legal yapıların özellikle terör ve şiddet siyasetinin gayrimeşru olduğunu ifade etmeleri, açık ya da örtük hangi şekilde kullanılırsa kullanılsın silaha dönüş dilinin tamamen terk edildiğini vurgulamaları gerekir. Toplumun beklediği de budur.”

“ETNİK SİYASET TARZI TÜRKİYE SİYASETİNİN ÖNÜNE ÇIKARTILMAMALI”

Uçum, Öcalan’ın “devletle ve toplumla bütünleşme perspektifinin” etnik siyaseti dışladığını ileri sürdü. Sürecin ardından siyaset alanında yeni bir yaklaşım gerektiğini savundu.

Uçum’un yazısındaki ilgili bölüm şöyle:

“Yine Öcalan’ın devletle ve toplumla bütünleşme perspektifinin etnik siyaseti dışladığı açıktır. Bunun gereği olarak artık etnik siyaset tarzı Türkiye siyasetinin önüne çıkartılmamalıdır. Etnik siyasetin Türkiye’nin bütünlüğünün önüne çıkartılma gayreti ciddi bir sorundur. Türk milletinin, Türkiye’nin bütünlüğü ve bütünlüğün temel unsurları konusundaki değişmez ve değişmeyecek kabullerini ve hassasiyetini dikkate alarak dil kurmanın geçiş sürecine katkı yapacağı unutulmamalıdır.”

DEMOKRASİ VE HUKUK REFORMU İÇİN SÜRECİN TAMAMLANMASINI İŞARET ETTİ

Uçum, “Terörsüz Türkiye”ye geçiş sürecinin demokratik siyaset alanını genişlettiğini savundu. Ancak Türkiye toplumunun tamamını kapsayacak geniş bir demokrasi ve hukuk reformunun şartlarının geçiş sürecinin tamamlanmasından sonra oluşacağını belirtti.

YENİ ANAYASA İÇİN REFERANDUM ŞARTI

Uçum, 7595 sayılı Kanun’un 467 oyla kabul edilmesinin yeni anayasa tartışmasını yeniden öne çıkardığını ancak bu çoğunluğun referandumsuz bir yeni anayasa için kullanılmasına karşı olduğunu belirtti.

“Ancak 7595 sayılı Kanun’un 467 oyla geçmesi sebebiyle TBMM’de 400’den fazla milletvekiliyle yeni anayasa yapıp halkın onayına sunmadan yürürlüğe koyma fikri asla kabul edilemez” dedi.

Uçum, yeni anayasa ile mevcut Anayasa’da yapılacak değişikliğin hukuken farklı olduğunu belirterek, yeni anayasa için son sözün mutlaka halk tarafından söylenmesi gerektiğini savunarak şunları kaydetti:

“Meclis ne zaman yeni anayasayı yaparsa yapsın, yeni anayasa kanunu 400 veya daha fazla oyla kabul edilse dahi bu kanun mutlak surette referanduma sunulmalı ve halk yüzde elliden fazla bir oyla onayladığında yeni anayasa yürürlüğe girmelidir.”

ANAYASA’NIN GELECEĞİ TARİHİ AÇIKLADI

Uçum, yeni anayasanın mevcut 28. Yasama Dönemi’nde tamamlanmasının güç göründüğünü belirterek, Türkiye’nin yeni anayasasını bir sonraki Meclis döneminde yapabileceği öngörüsünde bulundu:

“Bu gerekçelerle 28. Dönemde tamamlanması güç göründüğünden, Türkiye muhtemelen bir sonraki yasama döneminde, yani 29. Dönem TBMM’si eliyle yeni anayasasını yapacaktır.”