Temiz, sınırsız ve ucuz enerji arayışında insanlık tarihinin en büyük adımlarından biri atılıyor. Çin, Güneş’in çekirdeğindeki plazma füzyonunu taklit ettiği ve “yapay güneş” olarak adlandırdığı tokamak reaktörleriyle enerji dünyasında tüm dengeleri değiştirmeye kararlı. Pekin’in bu alandaki en gelişmiş kozu olan Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (EAST), Güneş’ten tam 6 kat daha sıcak yanma kapasitesine sahip bir nükleer füzyon reaktörü olarak öne çıkıyor.
Plazma Fiziği Enstitüsü tarafından işletilen EAST’ın, 2027 yılında ilk füzyon ateşleme deneyini gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu tarihi dönüm noktası, EAST’ı dışarıdan hiçbir ısıtma kaynağına ihtiyaç duymadan plazmanın kendi kendine yanabildiği, dünyanın ilk kendi kendini besleyen reaktörü haline getirebilir.
GÜNEŞİN ÇEKİRDEĞİNDEN 10 KAT DAHA SICAK
Füzyon reaktörlerinde bilim insanları, devasa bir kütle enerjisi ve ısı açığa çıkarmak için pozitif yüklü iki çekirdeği birleştirmeyi hedefliyor. Ancak her iki çekirdek de pozitif yüklü olduğu için reaktörlerin, birbirini iten bu manyetik kuvvetleri alt edecek muazzam bir güç üretmesi gerekiyor.
Silindirik bir yapıya sahip olan tokamak reaktörleri, bu hidrojen çekirdeklerini elektrikle yükleyip yoğun bir plazmaya dönüştürerek sorunu çözüyor. Fakat bu plazma inanılmaz derecede kararsız bir yapıya sahip. Kendi kendini besleyen bir ısı üretebilmesi için plazmanın daha önce görülmemiş ölçeklere, yani 150 milyon santigrat dereceye (Güneş’in çekirdeğinin yaklaşık 10 katı) ve Dünya’nınkinden yüz binlerce kat daha büyük manyetik alanlara ulaşması gerekiyor.
BATILI ŞİRKETLER HENÜZ PES ETMİŞ DEĞİL
EAST, Çin’in füzyon hamlesindeki tek projesi değil. Pekin yönetimi, 2023 yılından bu yana bu teknolojiye yaklaşık 6,5 milyar dolarlık devasa bir yatırım yaptı. Ülkenin en son Beş Yıllık Kalkınma Planı’nın temel taşlarından biri olan Çin füzyon endüstrisi, tıpkı Silikon Vadisi’ndeki gibi girişimci bir ruhla hareket ediyor; kamu yatırımları, koordineli araştırmalar ve kararlı tedarik zinciri hamleleriyle küresel rakiplerini geride bırakıyor.
News
