Trump ve Netanyahu, İran’ı bölmek için Irak’taki Kürtleri harekete geçirmeye çalışırken, İran’daki beş Kürt oluşum, “İran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu”nu kurdu. Buna bir oluşum daha eklenirken, The Atlantic, bu koalisyonun işleyişini, silahlı yapısını ve “İran bölünürse ne olur”u irdeledi.
Amerika Birleşik Devletleri merkezli The Atlantic dergisinde, İran doğumlu, ABD’de yaşayan tarihçi ve yazar Arash Azizi’nin bir makalesine yer verildi. “İran’ın Yaklaşan İşgali” başlıklı yazıda, “İran’da Kürt isyanını silahlandırmak: İsrail-Amerikan planı çok yanlış gitme riski taşıyor” denildi.
Yazıda, İranlı Kürt militanların, İsrail ve ABD’nin desteğiyle komşu Irak‘tan İran’a saldırmaya hazırlandığı ifade edildi. Azizi, bu planın iç savaşa yol açabileceğini belirtti.
Arashi, “Binlerce İranlı Kürt militan Irak Kürdistanı’nda yeniden örgütleniyor. İran’da uzun süredir şiddet eylemleri gerçekleştiren sürgündeki muhalif bir örgüt olan Halkın Mücahitleri (MEK) ve İran ile Pakistan arasındaki güneydoğu sınırında faaliyet gösteren Beluç milisleri gibi diğer silahlı militanların da olaya karıştığı düşünülüyor” diye yazdı.
SİLAHLI KÜRT KANADI BİRLEŞTİ: BEŞ DEĞİL ALTI PARTİ
Bilindiği üzere geçen ay, İran Kürtlerini temsil ettiği iddiasında bulunan, Irak’ta sürgündeki beş örgüt ve siyasi parti, İran Kürdistan Siyasi Güçleri Koalisyonu’nu kurmak üzere bir araya geldi ve iş birliğine hazır olduklarını açıkladı.
Bu koalisyonda ilk etapte şu beş oluşum yer aldı:
– Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK-PKK’nın sözde İran kolu),
– İran Kürt siyasetinin en köklü yapılarından biri olduğu belirtilen İran Kürdistan Demokratik Partisi (PDKI/KDPI),
– Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK),
– İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Sazman-ı Xebat),
Yazar, bu oluşumlara yakın kaynağının belirttiğine göre beş oluşumun tamamının silahlı kanatlarının da olduğunu ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde binlerce üyelerini seferber ettiklerini açıkladı. Bir ek bilgi daha veren yazar, “Diğer partilerden daha solda olan İran Kürdistan Komala Partisi (İran Kürdistanı Devrimci Emekçiler Topluluğu) de koalisyona katılarak altıncı üye oldu. Muhalif hareketler içindeki kaynağım, Komala’nın ayrı olarak silah ve mali destek aldığını da belirtti” diye yazdı.
Koalisyon toplantısından bir fotoğraf (Rudaw)
TRUMP İLE GÖRÜŞEN KÜRT LİDER
Bu kaynağa göre, söz konusu operasyon, lideri Mustafa Hicri’nin 3 Mart’ta ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi yaptığı İran Kürdistanı Demokratik Partisi (PDKI/KDPI) tarafından yönetilmesi hedeflenmekte. PDKI, İran Kürt topluluğunda derin köklere sahip bir parti. En eski Kürt partisi olup Sosyalist Enternasyonal’in danışman üyesi konumunda.
ÖNEMLİ MALİ VE LOJİSTİK DESTEK
Arash Azizi, “Görüştüğüm muhalefet liderine ve planın farkında olan ancak plana dahil olmayan Kürt gruplarından birinin başkanına göre, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, beş İran Kürt partisine silah ve lojistik destek sağlamak için önemli miktarda fon ayırmış durumda.
Geçmişin silahlı ve siyasi gücü sosyalist Komala, bugün etkisini toplumsal seferberlik ve siyasal yapılanma aracılığıyla sürdürmeye odaklanıyor
İRAN KOMÜNİST PARTİSİ KATILIYOR MU
Arashi, ABD’de yaşayan ancak Kürt güçleriyle yakın ilişkileri bulunan İranlı Kürt bir analistle yaptığı görüşmede, söz konusu kişinin gruplara katılmak üzere Irak’a gitmeye hazırlandığı belirtildi. Aktarılan bilgilere göre, operasyona katılan militanların büyük bölümünü İran vatandaşı Kürtler oluşturdu. Yazının hazırlandığı aşamada, Halkın Mücahitleri Örgütü (MEK) ile İran Komünist Partisi’nin operasyonda doğrudan rol alıp almadığı ise netlik kazanmadı. Kaynak, komünist unsurların sürece dahil olduğunu, ancak Halkın Mücahitleri Örgütü’nün yer almadığını ileri sürdü. Ancak bu bilgi bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı
BAHANE HAZIR: “BARIŞ İSTEDİLER OLMADI”
Washington’da yaşayan İran Kürt kökenli güvenlik uzmanı Şukriya Bradost ise Arashi’ye, “Kürt güçleri bu anı uzun zamandır bekliyordu,” dedi. “Kürt partileri halklarının çıkarlarını korumak istiyor” diye ekledi. Barışçıl çözümler bulmaya çalıştılar, ancak sonuç alamayınca başka yollar deniyorlar.”
İran’ı bölmeye çalışan adam: Mustafa Hicri
KÜRT OLMAYAN İRANLILARIN TEPKİSİ
Yazara göre olası bir Kürt operasyonu, İran’daki Kürt olmayan nüfusun önemli bir bölümünde düşmanlık yaratabilir. Bunun nedenlerinden biri de bazı muhalif grupların tartışmalı geçmişi.
Örneğin bir dönem ABD tarafından terör listesine alınan ancak 2012’de listeden çıkarılan Halk Mücahitleri (MEK) birçok İranlı tarafından kuşkuyla karşılanıyor. Arashi’ye göre, İslam ile Marksizmi birleştiren senkretik ideolojisi nedeniyle Halkın Mücahitleri, İran toplumunda geniş bir kabul görmemekte.
ETNİK MİLİSLER VE PARÇALANMA KORKUSU
İran’da yalnızca Kürt hareketleri değil, diğer etnik gruplara bağlı silahlı yapılar da endişe yaratmakta. Örneğin Beluç milis gücü Jaish al-Adl (Adalet Ordusu) cihatçı ve El Kaide bağlantılı olmakla suçlanmakta. Kürtler ve Beluçlar ağırlıklı olarak Sünni, İran nüfusunun yaklaşık yüzde 90’ı ise Şii olduğu için bu gruplar ülkede azınlık konumunda bulunuyor. Birçok gözlemciye göre etnik milislerin güçlenmesi ayrılıkçı hareketleri tetikleyebilir ve İran’ı iç savaş ya da devletin parçalanması riskine sürükleyebilir.
Fotoğraf: Rudaw
“SİLAHLI ETNİK İSYAN BÜYÜK HATA OLUR”
Demokrasiyi Savunma Vakfı’ndan analist Behnam Ben Taleblu, İran’da etnik temelli silahlı bir ayaklanmayı kışkırtmanın “stratejik ve siyasi açıdan büyük bir hata” olacağını söyledi. Taleblu’ya göre böyle bir senaryo başarısız bir devlete yol açabilir.
KÜRT GRUPLAR NE İSTİYOR
Kürt hareketlerin çoğu ise bağımsızlıktan çok federal bir İran modeli savunduklarını söylüyor. Bunun istisnası, açıkça bağımsız bir Kürt devleti çağrısı yapan Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK). Kürt siyasetçi Şukriya Bradost’a göre Kürt partileri demokratik bir İran içinde çözüm arıyor ve ayrılıkçılığı içermeyen bir koalisyon programını kabul etmeye hazır.
İran’daki etnik ve dini dağılımı gösteren harita, (Kaynak: Wikimedia)
İÇ SAVAŞ UYARILARI
ABD’de yaşayan demokrasi yanlısı aktivist Amir Hossein Ganjbakhsh, etnik bir ayaklanmanın İran’da geniş bir tepki yaratacağını söylüyor. Ona göre birçok İranlı için ülkenin toprak bütünlüğü öncelikli ve böyle bir hareket “iç savaşa davetiye çıkarabilir.”
Batı İran’daki şehirlerde yalnızca Kürtler değil Azeriler gibi başka etnik gruplar da yaşadığı için bu durumun etnik çatışmaları tetikleme riski bulunmakta.
“BASRA” PLANI
Öte yandan, Batı ve İsrail’in, İran’a yönelik olası kara senaryolarında terör örgütü PKK’yı devreye sokmayı hedeflediği; bu doğrultuda örgüte çeşitli vaatlerde bulunulduğu öne sürüldü. Türkiye gazetesinin haberine göre, Güney Azerbaycan’ı da içine alan Kirmanşah merkezli bir yapı kurulması, Suriye örneğinde olduğu gibi petrol bölgelerinin kontrol altına alınması ve etkinlik alanının Basra’ya kadar uzatılması bu planlar arasında gösterildi.
İran’daki Kürtlerin demografik yapısı
“KÜRTLERİ DENİZE İNDİRİP HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA MUTLAK KONTROL SAĞLARIZ”
İranlı araştırmacı Cevad Abbasi, Batı Azerbaycan’dan başlayıp Basra’ya indirilmek istenen 630 kilometrelik koridorla ilgili İsrail ve ABD’nin Ahvaz’da Arap aşiretlerle görüşmeler yaptığını söyledi.
Abbasi, İsrail’in ABD’yi Hürmüz Boğazı ve enerji hatları üzerinde denetim kurulabileceği iddiasıyla ikna ettiğini öne sürdü. Bu planın, İran ve Körfez’de Rusya ile Çin’in etkisini kırmayı, enerji koridorlarını ise baskı unsuru haline getirmeyi amaçladığını savundu.
Abbasi, PKK/PJAK ve bağlantılı grupların Batı Azerbaycan’da hareketlendiğini, İsrail ve ABD desteğiyle İran içinde yeni bir cephe açmayı hedeflediklerini öne sürdü. İddiaya göre amaç, stratejik bölgeleri ve enerji hatlarını kontrol altına almak.
İran’da Türkmen, Kaşgayi ve Güney Azerbaycan Türklerinin sayısı 35 milyondan fazla olduğu bilinmekte.
News
