ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran’ın 1 hafta içinde kullanılabilecek bir nükleer bomba üretebileceğini öne sürerek, ABD’nin buna izin vermeyeceğini belirtti. İran’ın dini lideri Ali Hamaney, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani’ye suikast ve saldırılara karşı ülkeyi hazırlama görevini verdi. Hamaney’in, İran’ın güvenlik mimarisini olası bir iktidar değişimine karşı hazırladığı kaydedildi.
Tahran, ‘uzun bir savaşa’ nasıl hazırlanıyor?
ABD’nin 2003’teki Irak işgalinden bu yana bölgedeki en büyük askeri yığınağı İran çevresinde yoğunlaşırken, nükleer müzakereler sürse de taraflar arasındaki gerilim tırmanıyor. Washington’un artan askeri baskısına karşı Tahran yönetimi, olası bir müdahaleye direnç gösterecek ve çatışmayı zamana yayacak bir strateji üzerinde çalışıyor. Ülkedeki protestolar ve iç huzursuzluk da tabloyu karmaşıklaştırırken, bazı çevrelerde Hamaney liderliğinin zayıflayabileceği yönündeki beklentiler arttı.
Newsweek’in analizine göre, İsrail 12 Günlük Savaş sırasında İran’ın üst düzey askeri kadrolarına ve hava savunma altyapısına ağır darbeler indirmesine rağmen, Tahran caydırıcılık kapasitesini korudu. İsrail merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nden Danny Citrinowicz, operasyonel başarıların stratejik tabloyu kökten değiştirmediğini savunarak, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu elinde tuttuğunu ve balistik füze kapasitesini sürdürdüğünü ifade etti.
FAYDA-MALİYET HESABI
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik olası yeni bir askeri adımın daha sert olacağı uyarısında bulunurken, bölgeye ikinci uçak gemisi grubunun sevk edilmesi dikkat çekti. Ancak uzmanlar, olası bir geniş çaplı çatışmanın; İran’ın coğrafi konumu, füze envanteri ve bölgesel müttefik ağları nedeniyle Irak ya da Venezuela örneklerinden çok daha maliyetli olabileceğini belirtti. Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini aksatma ve enerji hatlarını hedef alma kapasitesinin küresel ekonomi üzerinde ani ve sert bir baskı oluşturabileceği değerlendirildi.
Atlantik Konseyi’nden Nate Swanson ise Washington’un olası bir askeri harekat için net bir siyasi hedef ortaya koymadığını ve karar alma sürecinin iç baskılardan etkilenebileceğini söyledi. Swanson’a göre Tahran yönetimi, doğrudan konvansiyonel bir savaşı kazanamayacağını bilse de, ABD’ye askeri ve ekonomik bedel ödeterek dengeyi değiştirmeyi amaçlayabilir.
BÖLGESEL DENGELER VE TARİHSEL HAFIZA
İran’ın güvenlik doktrini, 1979 devrimi ve ardından gelen İran-Irak Savaşı tecrübesiyle şekillendi. Uzmanlara göre bu deneyim, Tahran’ın dış müdahalelere karşı “yalnızlık” algısını pekiştirdi ve asimetrik savaş yöntemlerine yönelmesine yol açtı. George Washington Üniversitesi’nden Sina Azodi, İran’ın ABD ile doğrudan konvansiyonel savaş yerine dolaylı ve gri alan stratejilerini tercih ettiğini belirtti. Azodi, İran’ın bölgedeki müttefikleri aracılığıyla İsrail’e ve ABD üslerine saldırılar düzenleyebileceğini vurgulayarak, Orta Doğu’daki enerji altyapısının da savaştan zarar görebileceğine dikkat çekti.
Körfez ülkeleri, yeni bir büyük savaşın yaratacağı istikrarsızlıktan endişe duyuyor. Citrinowicz’e göre Körfez ülkeleri hem İran’ın doğrudan misillemesinden hem de Tahran’daki yapının ani çöküşünün yaratacağı kaostan çekiniyor. Uzmanlar, operasyonel üstünlüğün otomatik olarak stratejik kazanca dönüşmeyeceği uyarısında bulunarak, atılacak adımların bölgesel ölçekte daha karmaşık ve maliyetli sonuçlar doğurabileceğini kaydetti.
News
