‘Yeşil’ soslu savaş ticareti… Batı’dan İsrail’e can suyu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“Güvenlik olmadan sürdürülebilirlik olmaz” anlayışıyla savunma sanayisine sürdürülebilirlik fonları bağlayan Avrupa’nın, İsrail’in savunma şirketlerine milyonlarca avro aktardığı ortaya çıktı.

Avrupa’da “sürdürülebilir”, “yeşil” ya da “etik” etiketi taşıyan yatırım fonlarının, İsrail merkezli silah şirketlerine milyonlarca avro aktardığı ortaya çıktı. Çevreyi ve toplumu koruma iddiasıyla pazarlanan bu finansal ürünler, fiilen savaşta kullanılan silahların üreticilerine kaynak sağlıyor.

İSRAİL’E AKAN YEŞİL PARA

spanya merkezli EL PAÍS ile Fransa merkezli Voxeurop’un koordinasyonunda yapılan araştırmaya göre, Avrupa piyasasında faaliyet gösteren en az 25 “sürdürülebilir” yatırım fonu, İsrail’in en büyük savunma şirketlerinden Elbit Systems’e yatırım yaptı. Sadece 2025 yılında bu yatırımların toplamı 22,7 milyon avroyu buldu.

Elbit’in Gazze’de kullanılan insansız hava araçları, havan sistemleri ve “bina içi hedef avlama” amacıyla tasarlanan silahları bu fonlar aracılığıyla dolaylı biçimde finanse edildi.

Elbit yalnız değil. Gazze savaşında ürünleri kullanılan Bet Shemesh Engines ve FMS Migun gibi İsrail şirketleri de “yeşil” etiketli fonlardan yüz binlerce avro topladı. Bu yatırımlar, savaş ilerledikçe artış gösterdi.

‘Yeşil’ soslu savaş ticareti… Batı’dan İsrail’e can suyu – Resim : 1

SİLAH ÜRETİCİLERİ NASIL ‘SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK’ FONU ALABİLİYOR

Bu yatırımlar, Avrupa Birliği’nin 2021’de yürürlüğe koyduğu Sürdürülebilir Finans Açıklama Yönetmeliği (SFDR) çerçevesinde yapıldı. Yönetmelik fonları üç kategoriye ayırıyor: “Koyu yeşil” (Madde 9), “açık yeşil” (Madde 8) ve sürdürülebilirlik iddiası olmayanlar. Bugün Madde 8 ve 9 kapsamındaki fonların büyüklüğü 6,8 trilyon avroya ulaşmış durumda.

Mevzuata göre bir yatırımın sürdürülebilir sayılabilmesi için “önemli zarar vermemesi” gerekiyor. Ancak bu zarar tanımı, yalnızca mayın, misket bombası ve kimyasal silahlar gibi sınırlı alanları kapsıyor. Tanklar, silahlı insansız hava araçları ve mühimmat bu kapsam dışında tutuluyor. Böylece aktif savaşlarda kullanılan silahları üreten şirketler bile “sürdürülebilir” yatırım listelerine girebiliyor.

SİLAH LOBİSİNİN BRÜKSEL YOLU

Savunma sanayisi bu boşluğu yalnızca kullanmakla kalmadı, aktif biçimde genişletti. Avrupa savunma sanayi lobileri, “güvenlik olmadan sürdürülebilirlik olmaz” söylemini Brüksel’de sistemli biçimde savundu. Avrupa Komisyonu ile yapılan toplantılarda, silah sektörünün yeşil fonlardan dışlanmasının “Avrupa’nın güvenliğini tehlikeye atacağı” ileri sürüldü.

Rusya-Ukrayna savaşı bu söylemi güçlendirdi. Komisyonun iç yazışmalarında, savunma sanayisinin finansmana erişiminin “stratejik öncelik” hâline geldiği açıkça ifade edildi. 2024’te açıklanan Avrupa Savunma Sanayi Stratejisi’nde ise askerî sektörün “barışa ve sosyal sürdürülebilirliğe katkı sunduğu” vurgulandı.

‘Yeşil’ soslu savaş ticareti… Batı’dan İsrail’e can suyu – Resim : 2

TEPKİLER VE SUSTURULAN ELEŞTİRİLER

Bu yaklaşım, barış araştırmacıları ve etik finans çevrelerinde ciddi tepki yarattı. Eleştirmenler, silah üretimini sürdürülebilirlik etiketi altına almanın kavramın içini boşalttığını savunuyor. Bir Avrupa Komisyonu toplantısında bu çelişkiyi dile getiren Alman bir banka yöneticisinin söz aldıktan sonra toplantıdan çıkarılması, tartışmanın ne kadar hassas bir noktaya geldiğini gösterdi.

Birleşmiş Milletler finans uzmanlarına göre ise mesele basit: “Barış olmadan sürdürülebilirlik olmaz.” Silah üretimi ve finansmanı, güvenlik değil, uzun vadeli istikrarsızlık yaratıyor.

ORTAYA ÇIKAN TABLO

Bugün Avrupa’da çevre, iklim ve sosyal sorumluluk iddiasıyla pazarlanan fonlar, fiilen savaş ekonomisinin bir parçası haline gelmiş durumda. “Yeşil” etiket, artık yalnızca güneş panellerini ya da rüzgâr türbinlerini değil, tankları ve silahlı insansız hava araçlarını da kapsayabiliyor. Bu durum, sürdürülebilir yatırım kavramının Avrupa’da nasıl yeniden tanımlandığını ve siyasetin finans üzerindeki etkisini açık biçimde ortaya koyuyor.