Evrenin derinliklerinde “Gondor” ve “Rohan”: Bilimden Tolkien’e uzanan keşif

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bilim dünyası, birleşme aşamasındaki iki dev kara deliği keşfetti ve bu kozmik çifte, edebiyat tarihinin en ikonik eserlerinden biri olan Yüzüklerin Efendisi’nden ilhamla “Gondor” ve “Rohan” adlarını verdi.

Çalışma, saygın bilim dergisi The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlandı ve süper kütleli kara delik birleşmelerini belirlemede yeni bir yöntemin mümkün olduğunu ortaya koydu.

Keşif, Kuzey Amerika Nanohertz Yerçekimi Dalgası Gözlemevi (NANOGrav) tarafından gerçekleştirildi. Araştırmacılar, uzay-zamandaki titreşimler olarak tanımlanan yerçekimi dalgalarının oluşturduğu arka plan sinyallerini kuasar gözlemleriyle birlikte değerlendirerek bu iki sistemi tespit etti.

Kuasarlar, galaksi merkezlerindeki süper kütleli kara deliklerin çevresindeki gaz ve tozu yoğun biçimde yutması sonucu ortaya çıkan son derece parlak yapılar olarak biliniyor. Uzmanlara göre bu parlaklık, birleşme sürecindeki kara delik çiftlerini ortaya çıkarmada kritik bir işaret niteliği taşıyor.

Araştırmacılar, kataloglarda SDSS J0729+4008 ve SDSS J1536+0411 olarak yer alan sistemleri sırasıyla Gondor ve Rohan şeklinde adlandırdı.

YENİ TESPİT YÖNTEMİ UMUT VADEDİYOR

Süper kütleli kara delik çiftleri birbirine yaklaştıkça yerçekimi dalgaları yayıyor ve bu dalgaların frekansı süreç ilerledikçe yükseliyor. Bilim insanlarına göre bu durum, ölçülebilir bir arka plan sinyali oluşturarak evrende gizlenen kara delik çiftlerinin izini sürmeyi mümkün kılıyor.

Araştırma ekibinde yer alan Chiara Mingarelli, bu keşfin sürekli yerçekimi dalgası kaynaklarını belirleme konusunda yeni kapılar açtığını ifade etti.

Ekip, “aktif galaktik çekirdek” olarak adlandırılan ve kara deliklerin yoğun biçimde madde çektiği 114 galaksi merkezini mercek altına aldı.

Sistemlerden birine “Rohan” adı, ilk analizleri gerçekleştiren Yale Üniversitesi öğrencisi Rohan Shivakumar’a ithafen verildi. “Gondor” adı ise Tolkien’in evrenindeki yardım çağrısını simgeleyen işaret ateşlerine bir gönderme niteliği taşıyor.

Araştırmacılar, bu yöntemin gelecekte birleşme sürecindeki süper kütleli kara deliklerin haritasını çıkarmada önemli rol oynayabileceğini düşünüyor. Böyle bir harita; galaksilerin birleşme tarihini, kara deliklerin evrimini ve yerçekimi dalgalarının doğasını daha ayrıntılı biçimde anlamamıza katkı sağlayabilir.