14 nüfuslu köyde hayat felç oldu: Bizi listeden çıkarın diye yalvarıyorlar
Slovakya'nın Karpat Dağları'ndaki 14 nüfuslu Vlkôlinec köyünde yaşayanlar, UNESCO Dünya Mirası statüsünün geri alınmasını talep ediyor. Yaklaşık 100 bin turistin akınına uğrayan köylüler, prestijli unvanın evlerini "açık hava müzesine" çevirdiğini ve günlük yaşamı imkansız hale getirdiğini söylüyor.
Slovakya'da Karpatlar'ın eteklerinde yer alan Vlkôlinec köyü, aşırı turizm nedeniyle UNESCO Dünya Mirası listesinden çıkarılmak istiyor. The Slovak Spectator'ın aktardığına göre köy sakinleri, koruma statüsünün başlangıçta bir onur olarak görüldüğünü ancak zamanla yaşam alanlarını "ölü bir açık hava müzesine" dönüştürdüğünü belirtiyor.
14 YERLEŞİK NÜFUSA 100 BİN TURİST
Alçak ve Yüksek Tatra Dağları arasında bulunan Vlkôlinec, 1993 yılında Slovakya'nın geleneksel yaşam biçimini ve ahşap mimarisini koruduğu gerekçesiyle UNESCO listesine alınmıştı. Ancak o dönemde konulan temel şartlardan biri, köyün yaşayan bir yerleşim olarak kalmasıydı.
Aradan geçen 30 yılın ardından köyde tablo tersine döndü. Bugün Vlkôlinec'i her yıl yaklaşık 100 bin turist ziyaret ederken, köyde sürekli yaşayan insan sayısı yalnızca 14'e düştü. 1993'te yedi aileden oluşan 27 kişilik nüfus, zamanla dört aileye geriledi. Gençler iş için köyden ayrılıyor, çocuklar ve torunlar ise yalnızca tatillerde geri dönüyor.
"UNESCO EVLERİ KORUYOR İNSANLARI DEĞİL"
Köyün en yaşlı sakini olan 67 yaşındaki Anton Sabuha, yaşadıkları durumu şu sözlerle özetliyor:
"UNESCO bizi listeden çıkarsa daha mutlu oluruz. Katı kurallar yüzünden artık hayvan besleyemiyor, küçük tarlalarımızı eskisi gibi ekip biçemiyoruz."
Sabuha, evinin etrafına çit çekmesine ve "Özel mülk" ile "Fotoğraf çekmek yasaktır" tabelaları asmasına rağmen turistlerin bahçelere girdiğini, pencerelerden baktığını, hatta mutfaklara kadar uzandığını söylüyor. "UNESCO evleri koruyor ama insanları korumuyor" diyerek tepkisini dile getiriyor.
Kültürel miras uzmanı Miloš Dudaš'a göre Vlkôlinec'in UNESCO listesine alınmasının nedeni yalnızca ahşap evler değil, köyün yaşayan bir yerleşim olmasıydı. Ancak bugün bu gerçeklik hızla ortadan kalkıyor.
"ONUR VE PRESTİJİN YANINDA SORUN GETİRDİ"
"Listeye girmek onur ve prestij getirdi ama aynı zamanda ciddi sorunlar da yarattı" diyen Dudaš, artan turizmle birlikte mahremiyetin kaybolduğunu, evlerin yazlık ya da turistik konaklama alanlarına dönüştüğünü vurguluyor.
Köylüler ayrıca bisikletçilerin yasaklara rağmen köyden geçmesinden, tarihi dokuya uymayan hediyelik eşya dükkanları ve fast food büfelerinden şikayetçi. Doğayı ve köyü korumaya yönelik kurallar yerel halk için çok katıyken, turizm kaynaklı müdahalelere sıklıkla göz yumulduğu ifade ediliyor.
UNESCO'DAN ÇIKIŞ ZOR AMA MÜMKÜN
Vlkôlinec, Orta Avrupa'da bu ölçüde korunmuş üç geleneksel köyden biri olmayı sürdürüyor. Ancak köyün UNESCO listesinden çıkarılması, hem Slovakya devleti hem de UNESCO'nun onayını gerektiriyor. Bu ise nadir görülen ve siyasi açıdan hassas bir süreç olarak değerlendiriliyor.